آیه ولایت در خطابه غدیر – پایگاه اینترنتی آیت الله جعفر فاضل
دروس استاد

آیه ولایت در خطابه غدیر

آیه ولایت (سوره مائده 55)
0

آن چه در این مقاله با آن آشنا می شوید:

  • ولایت خدا و طاغوت
  • “والی” و “ولیّ”
  • ولایت فقیه
  • ولایت قابل انتقال نیست
  • بیان آیه ولایت در غدیر خم

چنان که در مطلب گذشته به حدیث منزلت و حدیث یوم الدار پرداختیم، رسول اکرم صلی الله علیه وآله بعد از بیان منزلت خود و امیرالمومنین، ایشان را به عنوان “ولیّ” مردمان معرفی نمودند و در خطابه غدیر آیه ولایت را تلاوت فرمودند.

وَ هُوَ وَلِیُّكُمْ بَعْدَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ

امیرالمومنین ولیّ شما است بعد از خدا و رسولش!

ولایت خدا و طاغوت

ولایت الاهی و اولیائش در قرآن کریم مطرح شده است:

إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ(1)

در طرف مقابل ولایت طاغوت قرار دارد و مصداق طاغوت گاهی شیطان و گاهی نفس سرکش است:

أَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ أَفَأَنْتَ تَكُونُ عَلَيْهِ وَكِيلاً(2)

در این آیه کسی که هوای نفس خود را تبعیّت کند به عنوان آن کسی که نفس خود را “إله” و خدا قرار داده است، معرفی می شود!

اطاعت تنها برای حضرت حق است که خالق و مالک و صاحب اختیار موجودات است ولی اگر خدا بگوید که از رسول من تبعیّت کنید، پیامبرش هم ولایت تبعی پیدا می کند.

کسی که از ولایت خدا و پیامبر و امیرالمومنین خارج شود، قطعا داخل در ولایت طاغوت است.

خاتم بخشی

“والی” و “ولیّ”

اگر کسی بگوید ولایت شامل نمایندگان معصومین در عصر غیبت نیز می شود و آن ها “ولیّ هستند، درست نیست! چرا که اگر امیرالمومنین سلام الله علیه کسی را در شهری برای حکومت منصوب می فرمودند، او “والی شهر می شد و اصلا “ولیّ به او اطلاق نمی شد.

مطالعه بیشتر
الفاظ مترادف یا مشابه "ولیّ" و "مولا"

ولایت تنها به کسی داده می شود که مایه های ولی بودن را داشته باشد و اصلا معنا ندارد که حضرات معصومین علیهم السّلام کسی را که مایه های ولایت را ندارد، در جای خود بنشانند! پس مقام ولایت امتداد ندارد.

زیاد بن ابیه در زمان حضرت امیرالمومنین حاکم و والی فارس شد؛ اما ولیّ نشد. زیرا تنها ولیّ خداوند و رسول خدا صلَّی الله علیه وآله و امیرالمومنین وأهل بیت علیهم السّلام هستند و این ولایت به غیر ایشان نمی رسد!

ولیّ کسی است که ردّ او ردّ خدا و قبول او، قبول خدا است. امیرالمومنین ولیّ خدا و حقیقت دین هستند.

اما “والی” هرگز چنین نیست و اگر به فرض مردم وظیفه داشته باشند به فرمان او گوش بدهند، هرگز این طور نیست که هرچه او بگوید حرف خدا باشد!

ولایت فقیه

اختیارات فقیه از این جهت نیست که دارای ولایتی باشد بلکه او مسئولیتی خاص دارد و والی و حاکم است و باید ما حرف او را گوش بدهیم و این از باب ولایت نیست بلکه از باب اباحه تصرّف است.

مرحوم آیت الله خویی هم بیان کرده اند که چنین اطاعتی از فقیه از باب ولایت فقیه نیست بلکه از باب اباحه تصرّف است.

لذا هنگامی که رسول خدا فرمودند: امیرالمومنین بعد از خدا و رسول خدا ولی شماست، جایی برای دیگران باقی نمی ماند و این اشاره به آیه ولایت است.

ولایت قابل انتقال نیست

این ولایت قابل انتقال نیست چون شخص باید زمینه و مایه های ولایت را داشته باشد و باید دارای یک منزلت بلندی باشد چرا که سخن ولی الله، سخن خدا و جنگ با او جنگ با خدا است و کلاً با حق تعالی اتحاد حکمی پیدا می کند.(3)

اشهد ان علیّاً ولی الله

بیان آیه ولایت در غدیر خم

سپس حضرت فرمودند:

وَ قَدْ اَنْزَلَ اللَّهُ – تَبارَكَ وَ تَعالى– عَلَىَّ بِذالِكَ آیَةً مِنْ كِتابِهِ

خدا در این باره که حضرت امیر ولایت دارد آیه ای در کتاب خود دارد:

هِىَ: اِنَّما وَلِیُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَالَّذینَ آمَنُوا الَّذینَ یُقیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ وَ عَلِىّ بْنُ اَبى طالِبٍ الَّذى اَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَى الزَّكاةَ وَ هُوَ راكِعٌ یُریدُ اللَّهَ – عَزَّوَجَلَّ – فى كُلِّ حالٍ

او علی بن ابی طالب علیهماالسّلام بود که در حال رکوع زکات داد و در هر حالی خدا را اراده می کند.

اگر می خواهید درباره توجه امیرالمومنین به سائل در حین خاتم بخشی در نماز و جواب شبهات اهل تسنن بیشتر بدانید، حتما به مطلب بعدی نگاهی بیندازید.

مطالعه بیشتر
آیا پیامبر و اهل بیت بخاطر ما خلق شده اند؟!

پانوشت:

(1) سوره مائده آیه ۵۵
(2) سوره فرقان آیه۴۳
(3) بحارالأنوار ج۸ ص۳۶۶

حدیث منزلت و یوم الدار در خطابه غدیر

مقاله قبلی

امیرالمومنین و توجه به سائل در نماز

مقاله بعدی

نظرات

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *